Finnmárkku ássiid bivdokoarttaid vuovdin álga vuosttáš gaskavahkku maŋŋel miessemánu 1 b., álgináigi almmuhuvvo fefo.no:s.

Bivdit vuollel 20 jagi geat ásset Finnmárkkus ožžot vuoliduvvon hatti áigodatgoarttain ruovttugielddas ja áigodatgoarttain Finnmárkkuopmodagas. 

Skuvlaoahppit, studeanttat ja soahtebálvalusgeatnegasat Finnmárkkus rehkenasttejuvvojit ássin suohkanis gos leat studeremin / bálvalusgeatnegasvuođas.  

Boazodoallit eai dárbbaš máksit bivdogoartta muhto galget máksit bivdidivada. Eaktu lea ahte bivdu dáhpáhuvvá guovllus gos lea boazodoallu. 

Smávvafuođđo bivdogoarta oastat natureIT siiddus. 

Gárdun

Bivdit geat áigot gárdut Finnmárkkuopmodagas fertit oastit gárdunkoartta. Rievssatgárdun lea dušše lobálaš sidjiide geain lea registerejuvvon ássančujuhus Finnmárkkus.

Skuvllat ja mánáidgárddit ožžot nuvttá gárdungoartta oahpahusulbmilii, dan olbmo nammii geat oahpahit rievssatgárduma. Bivdogoartta oažžu FeFos.

Finnmárkkuopmodat lea juhkkojuvvon bivdoguovlluide.

Finnmárkkuopmodagas gávdnojit guovllut, mat almmolaš muddema geažil eai leat rabas bivdit smávvafuđđožiid. Dieđuid suodjalanguovlluid birra, daid ráddjema birra ja suodjalanmearrádusaid birra sáhttá oažžut go váldá oktavuođa Tromssa ja Finnmárkku Stáhtahálddašeddjiiguin, Stáhta luonddubearráigeahčuin (SNO) dahje gielddain.

FeFo bivdokgoarta gusto dušše Finnmárkkuopmodahkii. Loga gokko lea priváhta opmodat.

Gielda lea matrikulereneiseváldi ja das lea ovddasvástádus rájiide mat gávdnojit kárttas neahttasiiddus Norgeskartet (Kartverket), gos maiddái gávnnat dálu- ja geavahusnummara (gnr / bnr). FeFo lea eanaeaiggát ja ránnjá, muhto das ii leat makkárge sierra váldi olggobealde oamastanrájiid. Finnmárkkuopmodagas leat rájit ollu priváhta opmodagaide. Ollu dain leat boasttu rájit dahje eai obage leat rájit.

Ráddjejuvvon bivdokoarttat biddjojuvvojit vuovdimassii ovdal máddodatkártema. Koartavuovdin álga vuosttáš gaskavahkku maŋŋel miessemánu 1 b.  ja almmuhuvvo fefo.no:s. Maŋŋá nállelogu kártema ja dan bohtosa vuođul árvvoštallojuvvo bidjat eambbo beaivekoarttaid. 

Áigodatkoarta mátkkošteddji bivdiide mat leat fámus čakčamánu 25. beaivvi rájes ii fállojuvvo 2025/2026 bivdoáigodaga rájes.

Gávdnojit go bivdokoarttat?

• Koartavuovdinportála natureit.no čájeha dálá bivdodeattu ja bivdokoarttaid logu mat gávdnojit: Bivdodeaddu juste dál.
• Dárkkistit leatgo guoros bivdogoarttat mátkkošteddjiide sáhtát álggáhit beaivekoarttaid oastima. Dalle oainnát ovttaskas bivdoguovlluid stáhtusa ja dáhtona.

Muhto gustojeaddji prinsihppa lea ahte bivdi gii vuosttamužžan dieđiha iežas, beassá vuosttamužžan válljet.

Beaivegoarta gusto dušše dan bivdoguovllus gos lea aktiviserejuvvon. 

Beaivegoarta doaibmagoahtá automáhtalaččat go oastá dan. Bivdit geain lea beaivegoarta sáhttet rievdadit bivdoguovllu jus eará bivdoguovllus lea sadji ja rievdadus dahkko ovdal plánejuvvon bivdobeaivvi. Beaivekoartta bivdobeaivvi ii sáhte rievdadit.

Áigodatkoarta bivdiide geat leat vuollel 20 jagi ja orrot olggobealde Finnmárkku doaibmá olles Finnmárkkuopmodagas borgemánu 21. beaivve rájes.

Smávvafuođđo bivdogoarta oastat natureIT siiddus. 

Bivdogoarta smávvafuođđobivdui oastat

• natureit.no 
• báikkálaš koartavuvdiin

Don fertet máksit bivdodiva ovdal go oasttat bivdokoarta.

Bivdokoarttaid sáhtta okta kunddar oastit máŋgga bivdiide seamma oastimiin.

Iešguđetge bivdoguovllu bivdiidlohku regulerejuvvo dárbbu mielde. Bivdoguovlluid bivdodeaddu sáhttá maiddái regulerejuvvot. Beaive- ja áigodatearit sáhttet ásahuvvot. 

FeFo smávvafuođđobivddu mearrádusaid rihkkun sáhttá mielddisbuktit ahte váldit bivdogoartta ruovttoluotta, bivdi ii oaččo bivdit ja/dahje váidojuvvo.

Bivdogoarttat eanalottiide, njoammiliidda, čáhcelottiide, čuotnjamiidda ja mearralottiide ferte aktiviseret ovdal go bivdu álggahuvvo. Dát guoská maiddái rievssatgárdumii. Bivdogoartta aktiveren mearkkaša ahte bivdi dieđiha makkár bivdoguovllus ja makkár beaivvi lea jurdda bivdit. Boraspirebivdui ii dárbbaš aktiveret bivdogoartta. 

Galle mátkkošteaddji bivdi leat bivdoguovllus muddejuvvojit. 

Bivdogoarttaid aktiviseren ja bivdoraporteren lea dehálaš vai mii galgat sáhttit čađahit eanemus lági mielde máhtolašvuođa vuođul smávvafuođđohálddašeami.

Geahča bivdodeattu dál natureit.no siddus.

Beaivegoarttat
Beaivegoarta doaibmagoahtá automáhtalaččat go oastá dan. Bivdit geain lea beaivegoarta sáhttet rievdadit bivdoguovllu jus eará bivdoguovllus lea sadji ja rievdadus dahkko ovdal plánejuvvon bivdobeaivvi.

Áigodatgoarttat
Áigodatkoarttat fertejit leat aktiverejuvvon ovdal go vuolggát bivdui. Áigodatkoarttat Finnmárkku ássiide leat ain fámus go bivdá eará bivdoguovlluin maid du bivdolohpi fátmmasta, earret bivdoguovlluin gos maiddái Finnmárkku ássiin lea regulerejuvvon beassanlohpi. Go raporteret, de vállje dan bivdoguovllu gos don bivdet. Jus leat bivdán máŋgga bivdoguovllus seamma beaivvi, de vállje dan bivdobáikki gos leat eanemus bivdán dahje goddán eanemus. Buot bivddut dieđihuvvo dáppe.

Áigodatgoartta sáhtta aktiveret čieža beaivái hávális. Leat máŋga vuogi mo aktiviseret goartta 

• oza NatureIT-áppa Google Play:s dahje App Stores (App Store:s) ja viečča dan. Geavaheaddjinamain ja beassansániin sisačáliheapmi.
• aktivere bivdogoarttaid neahttasiiddus: Čálit sisa natureit.no dahje geavat goartanummira ja beassansáni (geahča olgeš bealde bivdogoartta).  
• SMS bokte aktiverejuvvo. Sádde <fefojakt> gaskka <jaktfelt> 1963. Omd. “fefojakt KAU8” 1963. Bivdogoarta aktiverejuvvo seammá beaivvi go diehtu sáddejuvvo.  

Muitte bivdoraportet natureit.no:s maŋŋil bivddu ja bivddu. Logge iežat kontui, dahje geavat goartanummira ja beassansáni mii lea bivdokoarttas olgeš bealde. Sáhtát maiddái raporteret Natureit mobiilaáppas. Don raporteret maiddái aktiverejuvvon beivviid vaikko it šaddan bivdit.

• Natureit-mobiilaáppa álkidahttá aktiverema ja raporterema. Viečča Natureit-appa Google Play dahje Appstore bokte. Jus dus ii leat geavaheaddji Natureit:as, de fertet ráhkadit dan ovdal go sáhtát geavahit áppa. Bivdokoartta koartanummir ja beassansátni eai doaimma appas.

Bivdodieđiheapmi lea geatnegahtton, ja galgá sáddejuvvot FeFo:i maŋimustá njukčamánu 20. beaivvi seamma jagi. Smávva boraspiriid bivdinraporttaide lea áigemearri cuoŋumánu 30. beaivve seamma jagi. Raportere dađistaga go leat bivddus.

Váilevaš bivdoraporta dagaha divada. Divat lasihuvvo go oasttát bivdokoartta čuovvovaš áigodagas.

Don fertet maid raporteret Statistalaš guovddašdoaimmahahkii,  loga eambbo Altinn siidduin.

It goittotge sáhte geavahit bivdogoartta maid ostet? Ii leat gáhtanvuoigatvuohta oastit oaggunkoartta dahje bivdokoartta FeFos. Dát lea danin go gáhtanvuoigatvuođalága § 22 bustávva m dadjá ahte ii sáhte gáhtat dakkár oastima.

Dábálaččat mii eat mávsse ruovttoluotta koartta maid leat oastán. Jus dutnje eai atte vejolašvuođa bivdit dahje háliidat rievdadit bivdoguovllu, de sáhttit mii árvvoštallat ášši dárkileappot. Sáddes e-poastta čujuhussii smavilt@fefo.no ovdal go plánejuvvo bivdu. Čális bivdogoartta nummira ja čilge manne it sáhte geavahit goartta. Oasit bivdokoarttain eai máksojuvvo ruovttoluotta. Vejolaš refušuvnnat buhtaduvvojit konto mii geavahuvvui oastima oktavuođas.

Boazodolliin geain lea vuoigatvuohta doaimmahit boazodoalu lea vuoigatvuohta oažžut nuvttá bivdokoartta Finnmárkkuopmodagas dan guovllus gos sis lea lobálaš orrunsadji bohccuideasetguin. 'Retten til å utøve reindrift' mearkkaša ahte lea dohkkehuvvon boazomearka, gč. boazodoallolága 26 §.

Mieđušteaddjiin ja bearrašiin geain ii leat mearka, ii leat vuoigatvuohta oažžut nuvttá bivdokoartta.

Boazodoallolága 26. § cealká ná bivddu ja guolásteami birra sámi boazodoalloguovllus:

Boazodolliin geain lea vuoigatvuohta doaimmahit boazodoalu lea vuoigatvuohta oažžut nuvttá bivdokoartta Finnmárkkuopmodagas dan guovllus gos sis lea lobálaš orrunsadji bohccuideasetguin. 'Retten til å utøve reindrift' mearkkaša ahte lea dohkkehuvvon boazomearka, gč. boazodoallolága 26 §.

Dárbbašeaddjiin ja bearrašiin geain ii leat mearka, ii leat vuoigatvuohta nuvttá bivdokoartta oažžut.

Boazodoallolága § 26 dadjá čuovvovaččat bivddu ja guolásteami birra sámi boazodoalloguovllus:

Sámi boazodoalloguovllus mielddisbuktá boazodoallovuoigatvuohta lobálaš boazodoalu doaimmahettiin vuoigatvuođa bivdit ja guolástit stáhta almennegiin, ja dakkár stáhtaeatnamiin mat eai leat erenoamážit mihtiduvvon ja Finnmárkkuopmodagas dan orohaga siskkobealde gos boazodoallu doaimmahuvvo, seamma eavttuiguin mat leat gieldda, gili dahje báikegotti ássiin gos almennet, stahtaeanan dahje Finnmárkkuopmodaga guoskevaš eanan lea. Stáhta mihtiduvvon vuvddiin ja duoddariin boazodoalloguovllu siskkobealde galgá boazodolliid bivdin- ja guolástanvuoigatvuohta leat nu movt lea leamaš doložis.

Gonagas sáhttá mearridit ahte boazodolliin galgá leat aktovuoigatvuohta geavahit gitta guollebivdoneavvuid dárkileappot mearriduvvon jávrriin ja johkaosiin eará stáhtaeatnamiin go stáhta almmennegiin. Gonagas sáhttá maiddái mearridit ahte vissis jávrriid ja johkaosiid mat leat eatnamiin namuhuvvon ovddit cealkagis, galget beassat bivdit duššefal sii guđet doaimmahit boazodoalu.

Bivddu ja guolásteami ovddas dán paragráfa mearrádusaid vuođul ii galgga máksojuvvot láigu ii ge goartadivat.

Smávvafuođđobivdokoarttaid gávnnat natureit.no siiddus

Smávvafuođđobivddu bivdokoarta addá lobi bivdit buot bivdošlájaid, earret gárduma - bivdokoarta ii gusto gárduma oktavuođas.

Smávvafuođđobivdolohpi addá maiddái lobi bivdit smávva boraspiriid.

Koartavuovdinportála natureit.no čájeha dálá bivdodeattu ja bivdokoarttaid logu mat gávdnojit: Bivdodeaddu juste dál.

Dárkkistit gávdnojit go bivdokoarttat bivdiide geat orrot olggobealde Finnmárkku, de sáhtát maid álggahit oastinvuođu beaivekoarttaide. Dát čájeha bivdoguovlluid stáhtusa ja beivviid.

Goittotge dálá prinsihppa lea ahte dat bivdi gii vuos registrere, oažžu vuos válljet.