Árvvoštallanvuođđu
FeFo: s leat šiehtadusat Oarje-Finnmárku loddebeanajoavkkuin ja báikkálaš bivdo- ja guolástanservviiguin, ja badjel 100 eaktodáhtolaš árvvoštalli geain leat bures hárjehuvvon beatnagat leat mielde juohke jagi.
Lagabui 600 km fásta linjját leat dán jagi árvvoštallan. Árvvoštallanloguid lea Norgga luonddudutkaninstituhtta (NINA) analyseren. Dasa lassin čađahuvvojit árvvoštallamat dutkanprošeavtta oktavuođas.
Eaktodáhtolaččat barget hui buori barggu midjiide smávvafuođđuhálddašeami oktavuođas, ja mii háliidit sidjiide sáddet stuorra giitosa. Dieđut maid báikkálaš táksejeaddjit čohkkejit registrerejuvvojit hønsefuglportalen.no: ii. Dás lea mis buorre ovttasbargu NINA:in, mii analysere takserendáhtaid ii dušše min várás, muhto eanaeaiggádiid várás olles Norggas seamma málle vuođul. Mis lea maiddái buorre ovttasbargu NINA ja Romssa universitehtain dálkkádatobservatoriain COAT, mii árrat dieđiha dán jagi máddodaga, ovddit jagiid dáhtaid vuođul. Ovttas bivdiid bivdoraporttaiguin ovddit jagi addá dát buori vuođu árvvoštallat mo dilli lea ovdal go dán jagi bivdoáigodat álgá, lohká FeFo meahcceossodaga jođiheaddji, Einar J. Asbjørnsen.
Dán jagaš takseremat
Go geahččá ollislaččat, de čájehit takserenmeroštallamat ahte ain lea buorre jahki go buohtastahttá vástideaddji takserenmeroštallamiiguin maŋimuš 20 jagi. Logut čájehit stuora erohusaid sihke rávis lottiid ja čivggaid. Buvttadeamis leat stuorra erohusat maiddái báikkálaččat, ja muhtin guovlluin lea buvttadeapmi buorre ja muhtin guovlluin fas heittot.
Sis-Finnmárku
Gaskamearalaš rávis lottit (5-8 juohke km2) ja vuollel gaskamearálaš buvttadeapmi. Stuora erohusat guovllus.
Oktiibuot gaskamearálaš jahki (10-18 rievssaha km2).
Oarje-Finnmárkku riddolagaš
Nannán: Gaskamearaláš rávis lottit (6-9 juohke km2), ja gaskamearálaš buvttadeapmi. Stuora erohusat guovllus. Oktiibuot veaha badjel gaskamearálaš (14-26 juohke km2). Oarje-Finnmárku sulluin leat olisslalččat olu rávis lottit, buorre buvttadeapmu ja olu lottit.
Nuorta-Finnmárku
Veaha badjel gaskamearálaš rávis lottiit (6-12 juohke km2), ja veaha badjel gaskamearálaš buvttadeami. Stuora erohusat maiddai dan guovllus. Oktiibuot badjel gaskamearaláš (17-39 juohke km2).
Báhčaveadji
Beare unnán oaidnan lottiid dahkat meroštallamiid, dárkomat mat leat dahkkon geažuhit vuollel
gaskamearálaš buvttadeami ja unnán rávis lottit. Beahccelottiid dáfus čájehit Báhčaveaji takseremat
gaskamearálaš dásiid dán jagi, ja buvttadeapmi lea gaskamearálaš.
Dulkon
Golbma maŋemuš jagi leat leamaš buoremus rievssatjagit Finnmárkkus 20 jahkái. Dán jagi árvomeroštallamat čájehit ahte dán jagi maid leat buorit loddevahágat. Ollu dárkomat juohkásan stuora, smávva ja ovttaskas lottiide dahká ahte ollislaš govva máŋgga guovllus šaddá buorre.
Deaŧalaš lea muitit ahte logut mat ovdanbuktojuvvojit gokčet hui stuora guovlluid, ja juohke regiovnnas leat muhtun muddui stuora erohusat, erenoamažit čivggaid ektui. Báhčaveaji guovllus orrot leamen ain heajos rievssatjagit, joatká Asbjørnsen.
Árradieđiheapmi ja takseremat
Takseremat čájehit gova mii orru heivemin COAT/NINA árradieđiheapmái. COAT dieđihii ahte Finnmárkkus rievssatlohku lea lassanan, erenoamážit smávvafuođđariid vuođul ja rievssatlohku diibmá.
Čivgabuvttadeapmi lea heajut go vurdojuvvon, ja danne ii oro árradieđiheapmi deaivamin dan jagi. Olu rávis lottit čajeha ahte oppalaš birgen lea leamaš buorre dalvvi ja giđa čađai, lohká Asbjørnsen.
Seammás go árradieđiheapmi geavaha ovdal čohkkejuvvon dieđuid addit einnostusaid, de addet árvvoštallamat muhtinlágan vástádusa fuomášumiid bokte dain guovlluin mat leat árvvoštallojuvvon. Ovdamearkka dihte sáhtet erohusat smávvafuođđariid vuođul báikkálaččat váikkuhit dasa man olu monit ja čivggat leat eksponerejuvvon elliid bivdui. Go smávvafuođđarat leat gávdnamis, de ruksesriebanat ja eará elliid mielas lea buorre borrat daid dan sadjái go rievssatčivggaid.
Váikkuhusat bivdui
FeFo almmuha juohke jagi ráddjejuvvon meari bivdokoarttaid vuovdemassii mátkkošteddjiideovdal
takserema. Finnmárkku ássiin lea vuolggasajis vejolašvuohta beassat buot bivdoguovlluide miehtá
bivdoáigodaga, ja sihke mátkkosteaddji ja báikkálaš bivdit galget aktiveret bivdogoarttaid ovdal go bivdu álggahuvvo.
Lagamus beivviid áigut mii árvvoštallat galget go mii lasihit mátkkošteddjiid koartalogu dain iešguđetge
bivdoguovlluin, loahpaha Asbjørnsen.
Ovttas NJFF Finnmárkuin, Oarje-Finnmárkku loddebeanajoavkkuin ja sámi bivdoorganisašuvnnain
Boarri, áigu FeFo maŋŋebárgga borgemánu 25. b. mearridit muddemiid dán jagáš bivdoáigodahkii.
Muddemat almmuhuvvojit gaskavahku borgemánu 26.b.
Vejolaš ođđa bivdokoarttat biddjojit vuovdemassii duorastaga borgemánu 27. b. dii. 10.00 ja distaga čakčamánu 22 b. dii. 10.00.